Međunarodni projekti · 2025
VETpreneur – Vocational Education and Training Provision with Entrepreneurial Education Uptake in the Region
Trogodišnji Erasmus+ projekat koji je povezivao stručno obrazovanje i preduzetništvo kroz primjenu evropskog EntreComp okvira, međunarodne mobilnosti, edukaciju nastavnika i praktične programe za mlade na Zapadnom Balkanu.
Može li se preduzetništvo učiti kao kompetencija – ne samo kao znanje o tome kako osnovati kompaniju, već kao sposobnost prepoznavanja prilika, pretvaranja ideja u akciju, saradnje, inicijative i stvaranja vrijednosti?
Upravo na toj ideji zasnovan je VETpreneur – Vocational Education and Training Provision with Entrepreneurial Education Uptake in the Region, trogodišnji Erasmus+ projekat realizovan od 2023. do kraja 2025. godine.
Projekat je povezao organizacije iz zemalja Zapadnog Balkana sa partnerima iz Evropske unije, sa posebnim fokusom na Crnu Goru, Bosnu i Hercegovinu i Albaniju. Njegov centralni cilj bio je da evropski okvir preduzetničkih kompetencija EntreComp snažnije zaživi u formalnom i neformalnom stručnom obrazovanju i obuci.
VETpreneur je preduzetničko obrazovanje posmatrao šire od tradicionalne nastave. Zato su razvijani praktični alati za nastavnike i trenere, programi učeničkih kompanija, problemske preduzetničke laboratorije, međunarodne mobilnosti i job-shadowing programi, kao i modeli za prepoznavanje i vrednovanje preduzetničkih kompetencija.
Posebno važan dio projekta odnosio se na nastavnike i druge edukatore. Oni su kroz programe obuke upoznavani sa načinima na koje preduzetničke kompetencije mogu biti integrisane u svakodnevni obrazovni proces, tako da učenici ne budu samo pasivni primaoci znanja već aktivni učesnici koji istražuju probleme, razvijaju ideje i uče kroz iskustvo.
Crna Gora bila je jedno od ključnih projektnih okruženja. Aktivnosti su povezivale srednje škole, nastavnike, direktore, univerzitetske profesore i predstavnike institucija obrazovanja, stvarajući prostor za snažniju saradnju formalnog i neformalnog obrazovanja.
Zašto je nastao
Tržište rada od mladih sve manje traži samo formalnu kvalifikaciju, a sve više inicijativu, kreativnost, rješavanje problema, saradnju, prilagodljivost i sposobnost pretvaranja ideje u konkretnu vrijednost. VETpreneur je nastao kako bi odgovorio na potrebu da stručni obrazovni sistemi Zapadnog Balkana snažnije razvijaju upravo te kompetencije. Projekat je zato bio usmjeren na primjenu evropskog EntreComp okvira, jačanje saradnje između formalnih i neformalnih institucija stručnog obrazovanja i stvaranje većeg broja mogućnosti za praktično učenje, profesionalni razvoj i međunarodnu mobilnost nastavnika i učenika.
Šta smo radili
Projektne aktivnosti obuhvatile su razvoj praktičnih alata za primjenu EntreComp okvira, obuke nastavnika i trenera, programe učeničkih kompanija, razvoj problemskih preduzetničkih laboratorija, nacionalne radionice i događaje umrežavanja. Organizovane su i međunarodne mobilnosti i job-shadowing programi kroz koje su nastavnici, učenici i drugi učesnici mogli upoznati obrazovne i preduzetničke prakse u partnerskim zemljama Evropske unije. U septembru 2024. godine na Univerzitetu Donja Gorica u Podgorici održan je dvodnevni Training of Trainers o integraciji EntreComp okvira, koji je okupio 17 učesnika – nastavnike i direktore srednjih škola, univerzitetske profesore i predstavnike relevantnih obrazovnih institucija. Tokom treninga predstavljeni su EntreComp Practicum i VALI-COMP alati, a snimljeno je i 15 edukativnih video-materijala posvećenih preduzetničkim kompetencijama.
Rezultati
Nakon tri godine VETpreneur je uspješno završen sa ojačanim regionalnim partnerstvima u oblasti stručnog i preduzetničkog obrazovanja i razvijenim alatima koji omogućavaju praktičniju primjenu EntreComp okvira. Kroz projekat su realizovane međunarodne mobilnosti i job-shadowing programi, a iskustva 80 učesnika mobilnosti dokumentovana su kroz devet projektnih video-priča. U Crnoj Gori su kroz obuke povezani nastavnici, rukovodioci škola, univerzitetski profesori i predstavnici institucija obrazovanja, dok su razvijeni materijali i metode namijenjeni daljem prenošenju preduzetničkih kompetencija na učenike i druge edukatore. Jedan od najvažnijih dugoročnih efekata projekta jeste stvaranje snažnije veze između stručnog obrazovanja, praktičnog učenja i preduzetništva – kako bi mladi iz obrazovnog sistema izlazili ne samo sa diplomom, već i sa sposobnošću da prepoznaju prilike i samostalno stvaraju novu vrijednost.